BREKEBEEN - 21 OKTOBER 2009
De oproep van Job Cohen aan de wetenschap om meer aandacht te besteden aan de gematigde islam heeft een vervelende bijsmaak. Het smaakt naar ‚compenserende neutraliteit’.
Het begrip compenserende neutraliteit
Job Cohen en het college van B en W van Amsterdam rechtvaardigen sinds vorig jaar het subsidiëren van levensbeschouwelijk gefundeerde organisaties op grond van het begrip ‘compenserende neutraliteit’. Voor ‚compenserende neutraliteit’ geldt, dat een in principe neutrale overheid in gevallen van veronderstelde achterstand steun moet kunnen leveren. Onder meer omdat niet duidelijk werd hoe ver deze ‚compenserende neutraliteit’ in de praktijk mag gaan, wekt Amsterdam de indruk de ‚Scheiding tussen Kerk en Staat‚ niet al te serieus te nemen. Het is terecht dat zij daarom in de kritiek staat (zie 1, 2 en 3).
Een oproep met een bijsmaak
De toespraak (zie 4) die Job Cohen recentelijk hield op de openingsconferentie van het Leiden University Centre for the Study of Islam and Society (LUCIS) wekt de indruk dat hij ook graag zou zien dat de wetenschap een rol gaat spelen in zijn politiek van ‚compenserende neutraliteit’.
Daarmee krijgt zijn, overigens op zich niet onsympathieke oproep aan de Wetenschap (zie 5), in mijn opinie een vervelende bijsmaak. Was het al bedenkelijk om te morrelen aan de Scheiding tussen Kerk en Staat, het is niet minder bedenkelijk om vanuit een ideologische opstelling te pogen de Wetenschap te beïnvloeden.
Welk signaal wil Cohen eigenlijk afgeven aan de Wetenschap door te zwaaien met het manipulatieve onderzoek van John Esposito en Dalia Mogahed?
Welke vorm van ‚compenserend neutraal’ onderzoek wil Cohen nou eigenlijk? Mag het van Cohen misschien ook ‚gemanipuleerd compenserend neutraal’ zijn? Bepaalde wetenschappers, die bij hun werk gedreven worden door wensen in plaats van door nieuwsgierigheid, zouden zijn gezwaai zo kunnen interpreteren.
Het imago van de Wetenschap in Nederland heeft de laatste jaren al averij opgelopen door wensdenkende ‚onderzoekers’ waarbij naar hartelust werd gemanipuleerd om maar maatschappelijk en politiek gewenste resulaten te kunnen presenteren. Onder andere Andre Krouwel en co-auteurs van de Vrije Universiteit Amsterdam (zie 6) en Gonneke Stevens, Violaine Veen en Wilma Vollebergh van de Universiteit Utrecht (zie 7) bewijzen daarmee uiteindelijk niemand een dienst. Dat de door hen vervaardigde rapporten door geen enkel serieus ‚peer-reviewed’ wetenschappelijk tijdschrift zijn geaccepteerd (voor zover ik weet) spreekt boekdelen. Het is overigens goed mogelijk dat de dames en heren niet eens de moeite genomen hebben hun onderzoek aan serieuze wetenschapsbladen aan te bieden, omdat ze zich er heel goed van bewust waren dat het zou worden afgewezen op grond van het manipulative karakter ervan.
De uitkomsten werden echter wel kritiekloos door de pers aan het grote publiek gepresenteerd (zie 8 en 9). Daarmee werd bij menigeen de indruk gewekt dat het om deugdelijk onderzoek zou gaan. Niets bleek minder waar. Scherpe analyses van derden (o.a. 10 en 11) brachten aan het licht dat onprettige conclusies werden weggemoffeld en/of dat er werd gegoocheld met criteria om de resultaten op te poetsen.
Het boek van John Esposito en Dalia Mogahed “Wie spreekt er namens de Islam – wat een miljard moslims werkelijk denken”, waar Job Cohen mee zwaaide om zijn oproep aan de Wetenschap kracht bij te zetten, is van een soortgelijke bedenkelijke kwaliteit (12). Dat Job Cohen uitgerekend met dit boek komt, getuigt of van een grenzeloze naïviteit, of van een ideologisch bepaalde cynische boodschap: Bedriegen mag, zolang het eindresultaat maar ‚compenserend neutraal’ is. Omdat Job studeerde aan de RUG, promoveerde aan de RUL, en daarna ook nog als hoogleraar en rector magnificus verbonden was aan de RL (zie 13 voor zijn CV), zou van naïviteit in zijn geval geen sprake mogen zijn. Ik houd het dus op politiek cynisme.
De integriteit van een wetenschapper is Job Cohen blijkbaar vreemd
Toen ik afstudeerde aan de WUR en later promoveerde in het buitenland kreeg ik in beide gevallen bij de titeluitreiking te horen dat ik met het verkrijgen van mijn titel ook de belangrijke verantwoordelijkheid had gekregen wetenschappelijk integer te werk te gaan, en mij er steeds van bewust diende te zijn dat ik in feite, waar dan ook ter wereld, een representant van de desbetreffende universiteit zou zijn.
Dat Job Cohen als voormalig hoogleraar en rector magnificus met een manipulatief boek gaat staan zwaaien, en dan ook nog eens suggereert dat het om een ten onrechte veelvuldig genegeerde belangrijke wetenschappelijke bijdrage zou gaan, getuigt naar mijn mening niet van integriteit. Ik mag dan ook hopen dat Job Cohen op de openingsconferentie van LUCIS alleen sprak als burgermeester en niet als wetenschapper, en in het geval dat hij als spreker werd aangekondigd hij niet nadrukkelijk als wetenschappelijke autoriteit werd geïntroduceerd.
Heeft Job Cohens politieke stokpaardje toekomst?
Het is niet uitgesloten dat Job Cohen uiteindelijk door de PvdA-top naar Den Haag zal worden gehaald, om ten koste van Marriëtte Hamer de PvdA te versterken als nieuwe fractievoorzitter (zie 14). Indien dat inderdaad gaat gebeuren ben ik benieuwd of Job volop de ruimte zal krijgen om zijn stokpaardje ‚compenserende neutraliteit’ te propageren.
Ik zie het al voor helemaal voor me: Job die in een toespraak de NWO-organisatie vermanend toespreekt, en via Plasterk probeert invloed uit te oefenen op het toekennen van subsidies. Dit scenario is niet ondenkbaar: Job Cohen heeft bijvoorbeeld al een vinger in de pap als het om de Geesteswetenschappen gaat. Hij was voorzitter van de commissie Nationaal Plan Toekomst Geesteswetenschappen dat een rapport opstelde in opdracht van Ronald Plasterk. In dat rapport wordt gepleit voor een ‚substantieel extra budget Geesteswetenschappen’(zie 15, met een link naar het betreffende rapport). In dit rapport staat oa het volgende op pagina 18 en 19:
"Juist in een tijd waarin grote zorg bestaat over het
behoud van de sociale cohesie in de eigen samenleving
en over de mogelijkheden vreedzaam samen te leven
met ‘andersdenkenden’ en ‘andersdoenden’ hebben de
geesteswetenschappen een functie te vervullen die ver
uit gaat boven het belang van het bewaken van het erfgoed
of het instrumentele nut van het leren van andere
talen. De geesteswetenschappen zijn in de woorden van
Robert Putnam de wetenschappen van ‘bridging’ en
‘bonding’. Investeren in de geesteswetenschappen is
investeren in sociaal en cultureel kapitaal op een manier
die ook groot maatschappelijk rendement oplevert.
De geesteswetenschappen staan in dienst van de toekomst
van de eigen samenleving als een zinvolle wereld waar de
nieuwe generaties zich ook blijvend voor willen inzetten."
Ik wil wedden dat deze tekst uit Jobs pen komt! Het klinkt allemaal zo mooi ‚compenserend neutraal’:
Als „De geesteswetenschappen ....de wetenschappen van 'bridging’ en ‘bonding’ zijn, en „De geesteswetenschappen staan in dienst van de toekomst ... als een zinvolle wereld waar de nieuwe generaties zich ook blijvend voor willen inzetten.“... waar blijft dan de rol van de Geesteswetenschappen in de kritische omgang met ‘andersdenkenden’ en ‘andersdoenden’?
‚Kritisch’ verdraagt zich niet met ‚bridging’ en ‚bonding’ als het om de islam gaat. Nergens in het rapport wordt gepleit voor een kritische blik van de geesteswetenschappen op de ‘andersdenkenden’ en ‘andersdoenden’ en hun invloed (zoals islamisering) op de Nederlandse samenleving. De focus ligt op "sociale cohesie" en "vreedzaam samen te leven".
Stelt u zich eens voor dat Arabist Jansen voorzitter van deze commissie zou zijn geweest! Dan zou het verhaal er denk ik er wel ‚ietsiepietsie’ anders uit hebben gezien.
Mijn conclusies
Job Cohen wil inderdaad een ‚compenserende neutrale’ wetenschap. De Geesteswetenschappen, waaronder ook de Islamwetenschappen vallen, moeten voor dat doel meer geld krijgen. Wat Job betreft komt er niet meer geld voor kritisch en dus confronterend (lees: voor bepaalde groepen ‘andersdenkenden’ en ‘andersdoenden’ beledigend) onderzoek.
Door demonstratief met het boek van John Esposito en Dalia Mogahed te zwaaien geeft Job als klap op de vuurpijl ook nog eens het signaal af dat manipulatief ‚compenserend neutraal’ onderzoek een aanvaardbaar middel is om de gematigde islam een dominantere rol in het debat te verschaffen.
Alle links op een rijtje:
(1)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
(8)
(10)
(11)
(12)
(13)
(14)
(15)
http://www.researchdreams.nl/page/589/nl
