Helaas, het kan niet op een aangename toon

BREKEBEEN - 14 DECEMBER 2007  De westerse vrijheid is een zwaar bevochten goed. Dat deze vrijheid zomaar ineens niet meer aan grote bedreigingen zou kunnen blootstaan is een aangename maar gevaarlijke illusie, die helaas ook door onaangenaam klinkende vrijheidsdenkers zoals Geert Wilders bestreden dient te worden. Om je bewust te zijn en te blijven van wat vrijheid inhoud, en wat het enorme belang van vrijheid is, moet je tijd kunnen en willen vrijmaken om daar actief over na te denken. De meeste mensen doen dit niet, simpel omdat ze er geen tijd voor (denken te) hebben. En dus vervaagd met de tijd het besef van het belang van vrijheid. En vanaf het moment dat de meningen van vrij- of andersdenkenden al bij voorbaat als onaangenaam of zelfs als gevaarlijk worden gediskwalificeerd, en dus niet meer echt worden waargenomen, dreigt de afbraak van die zo moeizaam bevochten vrijheid. En omdat we ons in Nederland al lang in dit stadium bevinden is het dus hard nodig te pleiten voor het nut van het vrije denken en alle mogelijke vrijheidsdenkers. En dus ook voor de „onaangename“ vrijheidsdenker Geert Wilders! De belevingswereld van vele mensen: Geen tijd om over vrijheid na te denken. Vrijheid van meningsuiting onder druk? Veel mensen halen er hun schouders over op. Ze hebben wel wat beters te doen dan zich zorgen te maken over die ver-van-mijn-bed show. De wereld bestaat uit de baan, vrouw, kids, de familie, vrienden, het huis, de auto, de tv, de krant en als er tijd over is: de hobby. En zolang dat alles maar betaalbaar blijft is de eigen wereld in orde. Dan voelt men zich „vrij“ genoeg. Maar dan komt die opdringerige schreeuwerige irritante Wilders de huiskamer binnen en dan is dat niet leuk. De huiselijke vrede wordt ruw verstoord door die nare man. Vrijheid? Rust is wat je wilt! Maar zelfs na Fortuyn en Van Gogh werd het maar niet rustig! Wilders, Ayaan, Jami, Ellian & de Winter, etc. Waarom zou je je moeten inleven in die nare rechtse mensen? Waarom zou je je moeten inleven in een andere visie als je je eigen wereldje net zo lekker op orde hebt? Wilders is een nare man hoor je vaak. En naar nare mensen luister je niet! Over nare mensen denk je het liefst niet na! Als je een afkeer hebt van iemand is de drempel om naar die persoon te luisteren hoog. Nou luistert men sowiezo niet graag naar mensen met een onaangename boodschap. Alleen als die boodschap binnen de eigen belevingswereld past, ja dan luister je wel. Maar waarom naar mensen als Wilders luisteren? Waarom zou je daar in hemelsnaam de tijd voor nemen? Er zijn toch zoveel vriendelijke verstandige mensen die het toch echt wel beter weten. En volgens die mensen valt het allemaal wel mee, komt het wel goeeeeed! Nee, neem dan die aardige moslims! Bescheiden vriendelijke mensen hoor. Je hebt er geen last van! Straatterroristen? Hebben we hier niet in de buurt! Het zal daar waar men er over klaagt wel niet zo erg zijn als men het doet voorkomen. Mensen overdrijven nou eenmaal. Terroristische aanslagen? Ach, ook dat gaat wel weer over. Als het een beetje meezit hebben we het ergste al achter de rug. Nee, nee al dat gedoe! Laat het toch zo snel mogelijk maar weer rustig worden in Nederland. Fortuyn en van Gogh hadden zich gewoon fatsoenlijk en rustig moeten gedragen dan hadden ze nu nog geleefd. Vrijheid? We zijn toch vrij? Waarom zou je daar in hemelsnaam over moeten nadenken? Daar hebben we toch verstandige mensen voor in de politiek? Laat het maar aan die mensen over en bijvoorbeeld niet aan die boze bloggers met een teveel aan tijd en onderbuik! Ach, in deze hektische tijden moet je je tijd toch een beetje managen. En dat betekend dat je bepaalde taken moet kunnen delegeren. Ook het nadenken? Ja natuurlijk! We hebben al zoveel aan ons hoofd! Voor zover de belevingswereld van een substantieel deel van de mensen in Nederland. Men heeft genoeg zorgen en angsten en het leven is zo hektisch of zo prettig voor elkaar dat men gewoon geen tijd of zin heeft zich met bepaalde dingen bezig te houden. En zeker niet met zoiets als vrijheid! Want goed nadenken over vrijheid kost tijd! En tijd is kostbaar. En waarom zou je tijd besteden aan iets dat allang geregeld en tiptop voor mekaar is.... Vrij denken moet je leren en plegen. Al sinds mijn kindheid is één van mijn hobbies het taboeloze vrije denken. En absoluut vrij denken houdt in dat je alle, ook onaangename gedachten onder je schedeldak toelaat. Alle! Maar alles met mate natuurlijk want van eenzijdig denken word je eenzijdig. Vieze, smerige, lelijke, onaardige, gekke, gevaarlijke gedachten (noem maar op) komen dus wel binnen maar worden door het normen en waardensysteem aan de lopende band afgeschoten. Maar het belangrijkste is dat je ze steeds weer binnen laat komen en dat ze ook daadwerkelijk worden waargenomen. Onaangename gedachten bestaan en misschien wel het allerbelangrijkste: Ze zijn referenties waarmee je je systeem van normen en waarden kan blijven positioneren. Zo blijf je scherp! Zonder het hele scala aan onaangename gedachten wordt het leven misschien wel een stuk leuker maar ook eenzijdiger. En wat mij betreft... saaier. Je hersenen leren... altijd! Je meningen blijven positioneren en je daarvan (van die noodzaak) steeds bewust blijven. Dat is belangrijk om een "goede" vrijdenker te worden en te blijven want de hersenen van de mens zijn er op ingesteld te leren. Ten aller tijde! Ook als je denkt dat je niets leert omdat je aan het luieren bent, leren je hersenen (passen zich aan) doordat ze al die voorheen geoefende vaardigheden (vastgelegd in bepaalde hersengebiedjes) op dat moment niet meer onderhouden (wat betekend dat ze op termijn bij een voortdurend gebrek aan onderhoud in meer of mindere mate verloren gaan). Hetzelfde geld voor onaangename invloeden. Sluit je je daarvoor af dan leren de hersenen zich in de loop van de tijd van deze invloeden af te sluiten. Er ontstaat een filter die al het „onaangename“ wegfiltert. Het gevolg daarvan is dat de woorden van Ayaan, Wilders en co niet meer binnenkomen. De hersenen krijgen het signaal: Vervelende man of vrouw! Onaangename woorden! Antwoord: Niet relevant allemaal. Wegfilteren die hap! En bij Bos, Balkenende en/of anderen krijgt men het signaal: Aangename mensen, aangename woorden: Nu je oren opendoen! Al het geleerde wordt in de hersenen vastgelegd. Intussen zijn de neurologen al in staat hersengebiedjes aan te wijzen („lichten op“ in speciale hersenscans) waarin bepaalde vaardigheden worden vastgelegd. Bijvoorbeeld bij de violist zijn andere hersengebiedjes erg actief tijdens het vioolspelen dan bij de stuntpiloot tijdens het vliegen. En ik voorspel hier maar even dat bij de vrijdenker tijdens het denken over vrijheid andere gebiedjes zullen „oplichten“ dan bij de religieuze fundamentalist als die over de vrijheid binnen zijn fundamentalistische principes nadenkt. Geen idee of er bij mij dan meer gebiedjes oplichten of juist minder of dat het alleen maar gaat over verschillen in intensiteit. Dat er verschillen zullen zijn is wel zeker! Indrukken filteren bij de echte vrijdenker gaat anders Als er mij iets is opgevallen in mijn leven is dat ik het ook goed kan vinden met mensen die door het overgrote deel van mijn omgeving als onaangenaam ervaren worden. Hoe komt dit? Omdat ik heb geleerd door dat onaangename heen te prikken, er dwars doorheen te kijken. Bij mij ontbreekt de filter die bepaald naar wie je luistert en naar wie niet. En zo kan ik zomaar de inhoud zien bij Geert Wilders die anderen door hun eigen filter maar niet kunnen ontdekken. Zo kan ik luisteren naar wat mensen zeggen zonder dat er een knop omgaat in mijn hoofd en opeens alles afketst: Bush, Wilders, Ayaan, imams, islamisten, pacifisten. Links, rechts, rechtdoorzee. Het maakt niet uit. Ik luister eerst naar wat ze zeggen en oordeel dan pas. Maar niet voordat ik ECHT en GRONDIG naar ze geluisterd heb, en dus oplettend naar de INHOUD in hun woorden gezocht heb! Natuurlijk past er veel wat er gezegd wordt niet in mijn systeem van normen en waarden, en op een geven moment, als men zich blijft herhalen merk je wel dat je niet meer luistert. Maar toch, soms hoor je weer iets nieuws en dan pik je dat meteen op. Je bent dus niet bij voorbaat doof en je hebt een filter dat alert is voor nieuwe signalen. Zo ga ik door het leven. Veel mensen ontwikkelen in de loop van het leven allerlei filters waardoor ze zich kunnen afsluiten van anderssoortige visies, waarbij het kriterium “aangenaam” of “onaangenaam” vaak een verontrustend grote rol gaat spelen. De gevolgen kunnen enorm zijn zodra vrijdenkers het stempel van “onaangenaam” (signaal = niet luisteren!) opgeplakt krijgen en naar westerse maatstaven mentaal minder vrije maar “aangename” mensen (signaal = luisteren) de vrijheid mede kunnen gaan bepalen. Maar ben ik dan perfect in mijn streven naar het absolute vrije denken? Nee natuurlijk niet! Omdat ik veel denk over vrijheid besteed ik natuurlijk minder tijd aan andere zaken die volgens velen in mijn omgeving meer aandacht behoeven. Ik ben dus ook dankbaar dat ik er zo nu en dan fijntjes op word gewezen dat ook ik in al mijn realisme niet alles kan overzien en dus niet in alle opzichten realistisch bezig ben. Maar dat ik op grond van de door bepaalde principes beperkte belevingswereld van anderen genoegen zou moeten nemen met de inperking van de vrijheid van meningsuiting, omdat de "realiteit" "ons“ daar nou eenmaal toe „dwingt“, dat gaat er bij mij dus echt niet in. Want over de consequenties daarvan heb IK tenminste WEL goed nagedacht! En als je dwars door de toon heen naar de inhoud durft te luisteren zie je dat Geert Wilders zeker diep over vrijheid heeft nagedacht (wat je ook mag vinden van zijn conclusies).  Daarom pleit ik ervoor om echt goed naar alle mensen te luisteren die een mening hebben over vrijheid. Ook al ben je het helemaal niet met ze eens. Dus niet alleen (of heel eenzijdig) naar die mensen luisteren die dat zeggen wat zo aangenaam binnen je eigen principes, overtuigingen, wensdromen en utopische denkbeelden past. Let dus minder op de toon en meer op de inhoud. Want onze vrijheid is zwaar bevochten en helemaal niet zo vanzelfsprekend als velen zo graag willen geloven. Onaangename conclusies Denken over de gevaren die vrijheid bedreigen is onaangenaam maar belangrijk, en daar niet over nadenken is aangenaam maar laakbaar. Alleen al daarom zijn Ayaan, Wilders, Jami, Ellian, de Winter en andere vrijdenkers een zegen voor Nederland. Maar dat is natuurlijk voor velen een te onaangename conclusie en dus….. komt dit niet door de filter. De hoogst onaangename conclusie voor Geert Wilders was dan ook: Helaas, het kan niet op een aangename toon. Want Geert moet, voor zover dit nog mogelijk is, steeds weer dwars door die filter heendenderen om gehoord te worden. En misschien, misschien blijft er dan op den duur ook nog eens iets hangen.... de inhoud. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Geraadpleegde Literatuur over neurobiologie en leren (oa): "Psychiatrie, Psychoanalyse und die neue Biologie des Geistes". Eric R. Kandel (Nobelprijs voor de geneeskunde in 2000) Suhrkamp Verlag Frankfurt 2006 (Deutsche Ausgabe) "Lernen. Gehirnforschung und die Schule des Lebens". Manfred Spitzer. Spektrum Akademischer Verlag 2002